I-Xiamen esifundazweni saseFujian yayivame ukuyaziwa ngabantu baseYurophu nabaseNorth America ngokuthi "Amoy". Igama livela olimini olwakhulunywa ngabantu abalapho. Abantu bakuleli sifunda - eningizimu yeFujian naseTaiwan - bakhuluma u-Hokkien, ulimi olukhulunywa kakhulu ngabantu bendawo. Namuhla, isiMandarin yilona ulimi olujwayelekile lwebhizinisi nezikole.
I-Seaport Yasendulo
Amadolobha angasogwini aseFujian, kuhlanganise neQuanzhou (namuhla idolobha elingaphezu kwezigidi ezingu-7 cishe okungakaze ulizwe ngalo), kwakuyizidumbu ezikhuthele kakhulu.
IQuanzhou yayiyichweba laseChina elibi kunazo zonke eTang Dynasty . UMarco Polo ukhulume ngokuhweba okukhulu ekuhambeni kwakhe.
I-Xiamen yayiyisiphephelo esasimatasa esiqala kwiNkambo Yomculo. Kamuva, Kwaba yinqaba futhi isiphephelo sama-Ming loyalists elwa noMnuz Qing Dynasty. UKoxinga, indodana ye-pirate yomthengisi wasungula isisekelo sakhe sokulwa ne-Qing endaweni futhi namuhla isithombe esikhulu esivela enhlonipho yakhe sibheke ngaphesheya kwechweba elivela eGulang Yu esiqhingini.
Ukufika kwabaseYurophu
Izithunywa zevangeli ezingamaPutukezi zafika ngekhulu le-16 kodwa zahlushwa ngokushesha. Abathengisi baseBrithani nabaseDutch kamuva baye kwaze kwaba yilapho ichweba livaliwe ukuhweba ngekhulu le-18. Kwakungakaze kufike iMpi Ye-Opium yokuqala ne-Treaty of Nanking ngo-1842 ukuthi i-Xiamen yavulwa kabusha ngaphandle uma isungulwa njengeyodwa yePortsy Ports evulekele abathengisi bangaphandle.
Ngaleso sikhathi iningi letiye elashiya iChina lakhishwa ngaphandle kwe-Xiamen. I-Gulang Yu, isiqhingi esincane esivela ku-Xiamen, sabelwa abafokazi kanye nendawo yonke yaba yinkinga yangaphandle.
Iningi lezakhiwo zokuqala lihlala. Hamba phansi emgwaqweni namhlanje futhi ungacabanga kalula ukuthi useYurophu.
IJapane, iMpi Yezwe II futhi ngemva kuka-1949
AmaJapane ahlala kule ndawo (amaJapane asevele aseTaiwan, bese kuthiwa i-Formosa, kusukela ngo-1838 kuya ku-1945). Ngemva kokuba amaJapane ahlukunyezwe yi-Allies e-WWII ne-China yaba ngaphansi kokulawulwa kwamaKhomanisi, i-Xiamen yaba yi-backwater.
U-Chiang Kai-Shek wathatha i-Kuomintang kanye nenotho yezwe yaseChina yonkana ngaphesheya kweStrave eya eTaiwan ngakho-ke i-Xiamen yaba yindlela ephambili ngokumelene nokuhlaselwa kwe-KMT. I-Republic's People's Republic yaseKhayina ayizange ihlakulele indawo ngoba yesaba ukuthi noma yikuphi ukuthuthukiswa noma imboni izokuhlaselwa izitha zabo, manje eziqinisekisiwe eTaiwan.
Futhi ngaphesheya kwe-strait, i-Jinmen Island yaseTaiwan, eqhele ngamakhilomitha ambalwa ogwini lwase-Xiamen, yaba esinye seziqhingi eziqine kakhulu emhlabeni njengoba iTaiwan esaba ukuhlasela okuvela ezweni.
1980
Ngemuva kokuguqulwa nokuvuleka kukaDeng Xiaoping, u-Xiamen wazalwa kabusha. Kwakungenye yezindawo zokuqala ezikhethekile zezomnotho eChina futhi wathola utshalomali olunzima hhayi nje kuphela ezweni lakini kodwa nakwamabhizinisi aseTaiwan naseHong Kong. Njengoba ukuxabana phakathi kwezwe laseChina (i-PRC) ne-KMT elawulwa yiTaiwan laqala ukuphumula, i-Xiamen yaba yindawo yokuhlala yamabhizinisi eza ezweni.
I-Xiamen yosuku lwamanje
Namuhla i-Xiamen ibonakala yiShayina njengenye yezindawo ezikhona kakhulu. Umoya uhlanzekile (ngamazinga aseShayina) futhi abantu balapho bajabulela izinga eliphezulu lokuphila. I-swathes enkulu yesikhala esiluhlaza futhi ogwini lusetshenziselwe ukuzilibazisa - hhayi nje kuphela ukudlalwa kwebala lolwandle kodwa futhi kunezinyawo ezinde zokuhamba, ezingavamile emadolobheni aseShayina.
Futhi kuyindlela yokuvakashela sonke isiFundazwe saseFujian, indawo eyaziwa ngabantu abavakashela isiShayina nabangaphandle.